Home
Kennis en Economie
   archief april 2006
archief januari 2006
archief december 2005
archief november 2005
archief september 2005
archief augustus 2005
archief juli 2005
archief juni 2005
archief mei 2005
archief april 2005
archief maart 2005
archief februari 2005
archief januari 2005
2004
Recht en Veiligheid
Europa
Jihad vs McWorld
E-government
Nieuwe democratie
Columns
Politici
Overzicht thema`s
Verkiezingen
Tools
Het Belgenrapport
Nieuwsbrief
Colofon
Poldi.Net




Open source als norm
Kees Vendrik Gepost:     vrijdag, 6 juni 2003, 14:00
Van:     < Kees Vendrik - Tweede Kamerlid GroenLinks >
URL:     < http://www.politiek-digitaal.nl/colofon/gastauteurs >

De softwaremarkt is niet gezond. Een kleine groep softwareleveranciers is zo machtig dat ook de overheid zich nauwelijks meer aan hun wurggreep kan onttrekken. Het is tijd dat het Parlement de zaken omdraait: open source software moet de norm zijn, tenzij het niet anders kan.

Software wordt steeds belangrijker. Software bepaalt in steeds grotere mate hoe we werken, hoe gegevens worden opgebouwd en verwerkt. De inzet van software is niet beleidsneutraal. De meeste software wordt namelijk geleverd onder voorwaarden. Vaak mag je niet precies weten hoe de software werkt, mag je niet zelf fouten uit de software halen, en mag een andere leverancier er niet op voortbouwen. Dat is een probleem voor samenleving, overheid en de economie.

De wurggreep
Zo kunnen we niet controleren of de software waarmee de tapkamers telefoongesprekken afluisteren wel veilig is. Minister Remkes heeft in de Kamer verteld dat hij er zeker van is dat deze software veilig is, maar alleen het IsraŽlisch bedrijf dat de software levert, weet hoe deze software precies in elkaar zit. Scholen klagen over de prijsstijgingen van software. En merkwaardig genoeg dwingt de belastingdienst de burger om voor bepaalde software te kiezen als je gebruik wilt maken van de belastingdiskette. Maar wat vooral zorgen baart is dat de overheid zich steeds afhankelijker heeft gemaakt van een klein aantal softwarefabrikanten.

Noodklok bij gemeenten
Twee jaar geleden heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten de noodklok geluid: we moeten iets aan de aanbestedingen doen. Alle Nederlandse gemeenten worden gedwongen software te kopen bij dezelfde Amerikaanse leverancier. Niet de gemeente bepaalt wanneer er nieuwe software wordt aangeschaft, maar Microsoft. Microsoft besluit wanneer de software wordt onderhouden. Zelf mag je dat niet doen. Deze voorbeelden geven aan dat niet alleen techneuten zich moeten verdiepen in software. In de publieke dienst zal nagedacht moeten worden over software, vrije software.

Openbreken van software en standaarden
De samenleving betaalt dus een hoge prijs voor de bestaande situatie. Gelukkig is er een oplossing voor handen: het 'openbreken' van de software. Dat betekent allereerst het verplicht stellen van open standaarden. Een open standaard is een openbare lijst van voorwaarden (technische specificaties) waar software aan moet voldoen. Hierdoor kunnen programma's van verschillende leveranciers elkaar 'verstaan', met elkaar samenwerken. Een bekend voorbeeld zijn de internet protocollen. Doordat iedereen zich daaraan hield, kon razendsnel een wereldwijd netwerk ontstaan. Het internet is toegankelijk voor iedereen en gebruikers zijn niet afhankelijk van ťťn leverancier. Een volgende stap is het openbaar maken van de programmeerregels (de broncode) van de software. Deze zogenaamde 'open source' software maakt de werkwijze van de overheid transparant, controleerbaar en daardoor ook stabieler en veiliger. Het gebruik van open licentievoorwaarden vergroot bovendien de mogelijkheden om de software te verbeteren (zie ook het artikel over de geschiedenis van open source). Zeker op de langere termijn bespaart dat veel geld. Belangrijker nog is dat de overheid dan niet meer afhankelijk is van softwarefabrikanten.

Bewijslast omkeren
In november 2002 werd met een grote meerderheid een motie van GroenLinks aangenomen. Daarin werd de minister van Economische Zaken gevraagd het voortouw te nemen bij het doorbreken van de machtspositie van de softwareleveranciers. Inmiddels is er een programmabureau dat het gebruik van open standaarden moet stimuleren en moet voorlichten over het gebruik van open source software. Dit is een stap in de goede richting. Een programmabureau gaat echter niet ver genoeg. Want waarom zou je kiezen voor gesloten software? Het is veel effectiever om de bewijslast moet worden omgedraaid. In juni zal ik dan ook in de Kamer er voor pleiten dat open source de norm wordt voor de overheid, tenzij het niet anders kan.