Home
Kennis en Economie
Recht en Veiligheid
Europa
Jihad vs McWorld
E-government
Nieuwe democratie
   archief december 2005
archief september 2005
archief juli 2005
archief mei 2005
archief april 2005
archief maart 2005
archief februari 2005
archief augustus 2004
archief januari 2006
Columns
Politici
Overzicht thema`s
Verkiezingen
Tools
Het Belgenrapport
Nieuwsbrief
Colofon
Poldi.Net




De burger als controleur: afrekenen met de politici via het net
Alinda van Bruggen Gepost:     woensdag, 12 juni 2002, 12:00
Van:     < Alinda van Bruggen - Forum voor Democratische Ontwikkeling >
URL:     < http://www.forumdemocratie.nl >

De burger wil af van de ontoegankelijkheid, ongrijpbaarheid en ondoorzichtigheid van de politiek. Hij wil volksvertegenwoordigers kunnen controleren, beoordelen en bijsturen. Met een goede informatievoorziening vormt internet daarvoor het medium bij uitstek. En een digitale Rekenkamer is wellicht het instrument bij uitstek.

Het ongenoegen van burgers over 'de democratie' heeft niet zozeer te maken met het stemrecht. Het heeft vooral te maken met informatievoorziening, meningsvorming, controle en evaluatie, bijsturing en be´nvloeding. De burger eist terecht zijn rol op in al deze onderdelen van het proces. Hij kan die mede door voortgaande ontwikkeling van ICT- toepassingen steeds sterker invullen, ook zijn rol als controleur.

Kiezer en controleur
De burger stemt op basis van beloften op een kandidaat waarvan hij verwacht dat deze zijn voorkeuren zal vertegenwoordigen. Na afloop van de verkiezingen wil de burger - terecht - zien of hij waar voor zijn stem krijgt. Kiezers worden controleurs. Ook gaat het om controle van het gedrag van politici in onvoorziene situaties, met betrekking tot nieuwe issues en om de inzet die de politicus toont.

Voorwaarden
Om te kunnen controleren en bij te sturen is goede informatievoorziening onontbeerlijk. De burger als controleur heeft informatie nodig die onafhankelijk is, laagdrempelig, begrijpelijk, breed beschikbaar, actueel, feitelijk en controleerbaar, en responsief. Daarin speelt het internet een steeds voornamere rol. Het is tijd om deze voorwaarden eens nader te bekijken.

Onafhankelijk en laagdrempelig
Berichtgeving moet onafhankelijk zijn. Anders ligt het risico van vervorming of selectiviteit op de loer. Het gaat om gebalanceerde (on-)afhankelijkheid: uiteenlopende media die naast elkaar actief zijn en onjuiste informatie corrigeren. Websites en digitale discussieplatforms zijn daarvoor zeer bruikbaar. Maar door het grote aanbod verdwijnt het overzicht en draagt internet slechts in theorie bij aan gebalanceerde (on-)afhankelijkheid.

Verder is informatie via internet voor steeds meer burgers gemakkelijk toegankelijk, zowel financieel als praktisch. Sinds enkele jaren is de meerderheid van de politici, ministeries en partijen online vertegenwoordigd. Dus door middel van eigen websites of nieuwsbrieven kan periodieke verantwoording worden afgelegd.

Begrijpelijk en beschikbaar
De informatie die burgers krijgen voorgeschoteld dient begrijpelijk te zijn qua complexiteit, woordkeus, taal en veronderstelde basiskennis. Informatievoorziening via internet is daarvoor zeer geschikt. Vooral vanwege de lage kosten in vergelijking met bijvoorbeeld kranten en televisie.

Betrokken burgers kampen veelal met weinig tijd en uiteenlopende levenspatronen. Toch moet informatie beschikbaar zijn op de plek en het moment dat de burger daar behoefte aan heeft. Concreet betekent dit dat de burger als controleur niet te maken moet krijgen met bijvoorbeeld beperkte uitzendtijden.

Feitelijk en responsief
Een ander lastig punt is betrouwbaarheid: informatie op het net valt lang niet altijd te controleren. De bron blijft vaak anoniem; sancties op misleidende informatie kunnen dus simpel worden ontlopen. De grote hoeveelheid informatie en de snelheid waarmee deze wordt gewijzigd of vervangen is zo groot dat het praktisch onmogelijk is om misleidende informatie te herstellen.

Volksvertegenwoordigers moeten op initiatief van de controlerende burger ter verantwoording kunnen worden geroepen voor beleid en specifieke kwesties. E-mail, digitale nieuwsbrieven en websites vormen een verruiming van de praktische mogelijkheden voor responsieve verantwoording door volksvertegenwoordigers. Helaas gebruikt slechts een minderheid van de politici en partijen hun websites en digitale nieuwsbrieven daadwerkelijk responsief.

Digitale Rekenkamer
De invloed van de burger als controleur groeit naarmate hij zijn volksvertegenwoordiger kan bijsturen. Of als hij de publieke opinie kan be´nvloeden, waardoor de volksvertegenwoordiger in kwestie straks kan worden weggestemd. Wellicht een krachtig instrument voor collectieve controle door de burger is de instelling van een digitale Publieke Rekenkamer.

Een digitale Rekenkamer kan een website presenteren waarop concrete beleidsbeloften van nationale en lokale politici en beleidsmakers worden gepubliceerd. En waar periodiek evaluaties plaatsvinden van de mate waarin deze beloften gerealiseerd zijn.

Ook kan een Rekenkamer relevante informatie bundelen. En door burgers worden gevoed met informatie over beloften en prestaties. Een min of meer deskundige en onafhankelijke redactie moet zorgen voor onbetwiste betrouwbaarheid van deze informatie. Zo kan de Publieke Rekenkamer - op termijn - een sterke positie verwerven in de beoordeling en afrekening door de burger van zijn volksvertegenwoordigers.