Home
Kennis en Economie
   archief april 2006
archief januari 2006
archief december 2005
archief november 2005
archief september 2005
archief augustus 2005
archief juli 2005
archief juni 2005
archief mei 2005
archief april 2005
archief maart 2005
archief februari 2005
archief januari 2005
2004
Recht en Veiligheid
Europa
Jihad vs McWorld
E-government
Nieuwe democratie
Columns
Politici
Overzicht thema`s
Verkiezingen
Tools
Het Belgenrapport
Nieuwsbrief
Colofon
Poldi.Net




Is het in Europa anders?
Jean Luc van der Hulst Gepost:     vrijdag, 20 februari 2004, 15:00
Van:     < Jean Luc van der Hulst - directeur Finalist IT >
URL:     < http://www.finalist.com >

De laatste maanden van 2003 kenmerkten zicht door een verhit debat - in specialistische kring - over de nieuwe Europese richtlijn voor softwarepatenten. De tegenstanders van de richtlijn, aangevoerd door onder meer de voorstanders van Open source, ageerden tegen softwarepatenten in het algemeen met als argument dat ze innovatie belemmeren en grote bedrijven bevoordelen. Daarbij werd veelvuldig verwezen naar de situatie in de VS als een voorbeeld van hoe het niet zou moeten.

Het argument dat we in Europa geen Amerikaanse toestanden moeten krijgen werpt een aantal vragen op: Is de feitelijke situatie in Europa zo anders? En als dat al zo is, is het dan werkelijk zo slecht gesteld in de VS op het gebied van (software) patenten? Kan of moet Europa zich wel anders opstellen?

De verschillen
Het belangrijkste verschil tussen de situatie in de VS en Europa is dat in de VS het al jaren officieel mogelijk is om software als zodanig te patenteren. In Europa kan software alleen theoretisch niet gepatenteerd worden. De afgelopen jaren zijn er meer dan 20.000 softwarepatenten in Europa geregistreerd, wat als een belangrijk argument door de voorstanders aangedragen wordt om te pleiten voor betere regelgeving. Blijkbaar is er een verschil tussen de wet en de uitvoeringspraktijk.

Waar in de VS een patent ook toegekend kan worden aan een niet-technische methode, zoals een slimme manier om reclame te maken, is het in Europa nu alleen mogelijk om iets te patenteren dat technisch nieuw is.

Maar als je het innovatieve proces feitelijk alleen geautomatiseerd - dus met een stuk software - kunt uitvoeren, dan blijkt het dus ook in Europa goed mogelijk om software te patenteren. Hierdoor is ook het beruchte 'One Click'-patent van Amazon in Europa geregistreerd, waarmee je met ťťn muisklik een product kunt kopen als je gegevens al bekend zijn

Vergelijkend onderzoek naar softwarepatenten laat zien dat in de periode sinds 1987 er in Europa zelfs meer softwarepatenten zijn geregistreerd dan in de VS. Dit is waarschijnlijk een gevolg van het feit dat in de VS al sinds 1980 registratie mogelijk is en dit in Europa pas in de tweede helft van de jaren tachtig toegestaan wordt en er dus sprake is geweest van een inhaalslag

De Verenigde Staten
Een belangrijke reden voor de VS om eind jaren '70 de patentwetgeving ingrijpend te wijzigen werd ingegeven door de perceptie dat veel R&D inspanningen in de VS te makkelijk weglekten naar andere landen (lees Japan) die er dan de vruchten van zouden plukken. De vraag of dit gewijzigde beleid geholpen heeft is niet makkelijk te beantwoorden. Wel is het duidelijk dat zeker op IT gebied de VS op afstand leidend zijn in de wereld met Microsoft, IBM, HP, Cisco, Oracle en vele anderen. Of en in hoeverre de positie die deze bedrijven veroverd hebben, tot stand gekomen is door patenten is moeilijk te bepalen. Onderzoek naar succesvolle bedrijven komt vaak tot de conclusie dat deze bedrijven 'iets' hebben wat concurrenten niet hebben. In het geval dat 'iets' IT is, blijkt dat met name het IT management en niet de technische vaardigheden of de technieken het verschil uit te maken. Er zijn ook legio voorbeelden van branches waarin sommige bedrijven wel en anderen geen patenten hebben en net zo of zelfs succesvoller zijn dan de bedrijven met patenten. De vraag is ook in hoeverre, gegeven de snelheid waarmee markten en technieken veranderen, patenten veel waarde houden om een proces of techniek voor 10 jaar te beschermen.

De kritiek van de tegenstanders van de Europese richtlijn richtte zich ook de 'triviale' patenten. Dit zijn patenten op technieken en processen die zo triviaal geacht worden dat het niet reŽel geacht wordt om deze te kunnen patenteren. Het 'one click'-patent van Amazon is daar een voorbeeld van. Door de vele amendementen van het Europees Parlement op de voorgestelde richtlijn is juist op dat gebied veel toegevoegd om dit soort praktijken te voorkomen.

Zijn er andere opties?
Kijkend naar de huidige globale markt, lijken patenten een realiteit waaraan niet te ontkomen is. Ook Europa kan en moet zich daaraan niet onttrekken. De nieuwe richtlijn formaliseert de al bestaande praktijk en door de effectieve lobby zijn veel amendementen doorgevoerd die waarschijnlijk meer bescherming bieden tegen misbruik dan de oude wetgeving.

Jean Luc van Hulst is directeur van Finalist IT Group. Finalist past in projecten zowel commerciŽle producten als open source producten toe.